18/06/2026
6 NGUYÊN TẮC TRONG DỰNG PHIM (phần 2)
Nhà dựng phim từng được đề cử 6 giải Oscar (đoạt 1 giải với phim The English Patient), Walter Murch, đã đưa ra một số công cụ hữu ích trong cuốn sách “In the Blink of an Eye” để giúp bạn có thể thực hiện công việc dựng phim hiệu quả. Bạn có thể tham khảo 3 cách dựng hiệu quả tiếp theo.
4. Hướng mắt (7%)
Bất kể bạn là nhà dựng phim, đạo diễn hình ảnh hay đạo diễn, nắm bắt và giữ sự chú ý của khán giả trong khuôn hình luôn luôn là một nhiệm vụ cần được ưu tiên. Kiểm soát những gì khán giả nhìn thấy, khi nào họ nhìn thấy, đòi hỏi một mối quan hệ làm việc chặt chẽ giữa đạo diễn và nhà dựng phim. Dự đoán khán giả sẽ nhìn vào đâu tiếp theo là công việc cơ bản của môn nghệ thuật này.
Hướng mắt (eye trace) là một kỹ thuật dẫn dắt con mắt của người xem đến một khu vực cụ thể trong khuôn hình thông qua blocking, di chuyển máy quay, màu sắc, ánh sáng và dựng phim. Hướng mắt thường được sử dụng để định hướng mắt người xem xuyên suốt các đoạn được dựng liên tiếp nhau.
Hãy tự hỏi, khán giả sẽ nhìn vào đâu trước khi tôi thực hiện cú cắt này? Và cú cắt này sẽ gây ảnh hưởng đến sự tập trung của khán giả như thế nào?
Biết trước điều này cho phép nhà làm phim thực hiện được một số “chiêu trò”, ví dụ như giấu thông tin. Nếu con mắt khán giả nhìn vào trung tâm khuôn hình từ cú máy trước đó, và bạn giới thiệu một cú máy mới với thông tin quan trọng ở góc phía sau khuôn hình, bạn đã giấu điều gì đó khỏi khán giả thành công.
Bộ phim Fight Club sử dụng kỹ thuật hướng mắt nhưng có một chút biến tấu. Tyler biến mất khỏi màn hình nhanh hơn khi anh ta đến, khiến khán giả không biết rõ họ đã nhìn thấy điều gì. Đây là điềm báo về Tyler từ đầu phim.
Nếu việc giấu yếu tố trong phim là không cần thiết, hướng mắt giúp khán giả theo dõi các sự kiện đang thay đổi trong câu chuyện.
Khi hành động tăng tốc cùng với nhiều thành phần chuyển động, hướng mắt thông qua dựng phim giúp khán giả theo dõi được câu chuyện.
VD: Trong phim Mad Max: Fury Road, trường đoạn trong phim đặt các yếu tố quan trọng ở trung tâm khuôn hình.
Ngoài ra, bạn cũng có thể sử dụng hướng mắt thông qua màu sắc và sắp đặt. Ví dụ như trong bộ phim Schindler’s List, cô bé mặc trang phục màu đỏ nổi bật giữa khung cảnh đen trắng.
Nhấn mạnh những gì cần thiết trong một cảnh phim để dẫn dắt con mắt khán giả đúng như ý bạn là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng.
5. Tái tạo hiện thực trên màn ảnh (5%)
Nguyên tắc này là sự chuyển đổi thế giới ba chiều thành thế giới hai chiều chúng ta thấy trên màn ảnh. Chúng ta cần chứng minh rằng, trong không gian hai chiều này (màn hình), người A đang thật sự nhìn vào người B.
Để thực hiện được việc này, bạn cần lưu ý đến quy luật trục 180 độ trong làm phim.
6. Không gian vật lý trong một cảnh (4%)
Nguyên tắc này đảm bảo là khán giả hiểu được tất cả mọi việc diễn ra trong một cảnh phim. Hãy cho khán giả biết các vật thể ở đâu trong mối quan hệ tương quan với nhau.
VD: Khi tôi bước ra khỏi xe ô tô, tôi bước xuống mặt đất hay xuất hiện luôn trong nhà?
Cú cắt có thiết lập được đủ không gian vật lý để khán giả hiểu cách tôi đến địa điểm hiện giờ của tôi không?
Trong những ngày đầu của điện ảnh, các nhà làm phim từng bị ám ảnh về vấn đề này và sử dụng ít cú cắt hơn ngày nay, khi diễn viên di chuyển từ một địa điểm sang một địa điểm khác. Các nhà làm phim từng lo lắng rằng khán giả sẽ không thể theo dõi các sự kiện trong câu chuyện nếu như không đúng với thực tế.
Ngày nay, nguyên tắc này thường xuyên bị phá vỡ. Đôi khi, phá vỡ nguyên tắc này hỗ trợ tông của bộ phim hiệu quả hơn là bám theo nguyên tắc. Ví dụ về trường hợp các nhân vật di chuyển trong phim Inception.
(Theo Studio Binder)
Mời bạn tham khảo khóa học dựng phim tại Hà Nội trong tháng 6 dưới phần comment nha 👇
