14/04/2026
[CHUYÊN MỤC PHÍA SAU HẬU TRƯỜNG]
"TEAM ĐẠO DIỄN CÓ PHẢI XU HƯỚNG TẤT YẾU KHI MÀ CHẤT LƯỢNG SHOW NGÀY CÀNG LỚN ĐÒI HỎI SỰ CHUYÊN NGHIỆP CAO
Trong những năm gần đây Bas quan sát thấy đạo diễn Việt Nam thường làm việc theo "team" (ê-kíp cố định) thay vì hoạt động đơn lẻ là một sự chuyển dịch tất yếu của ngành công nghiệp giải trí.
Có thể nêu những điểm mạnh khi có sự kết hợp với nhau như sau :
Đầu tiên là "Sự ăn ý" và "Tốc độ phản xạ Sáng tạo" :
Trong nghệ thuật, đặc biệt là dàn dựng sân khấu, việc giải thích một ý tưởng trừu tượng từ phác thảo đến thực tế thi công tốn rất nhiều thời gian( Ví dụ như rep đạo cụ, rep visual , rep sân khấu,...hiệu ứng...) Vì nhân sinh quan mỗi người mỗi khác, dù là cùng một cách giải thích, một cách trình bày nhưng mỗi người vẫn hiểu theo ý riêng. Nên việc hiểu được ý nhau là "điều kiện rất rất cần" cho show vận hành hiệu quả.
Một ê-kíp đi chung qua 5-10 dự án sẽ hiểu rõ "ngôn ngữ thiết kế" của đạo diễn. Đạo diễn chỉ cần đưa ra một từ khóa hoặc một bản sketch thô, các bộ phận (thiết kế mỹ thuật, âm thanh, ánh sáng) đã có thể tự động triển khai đúng hướng mà không cần họp bàn quá nhiều. Bas từng kinh qua nên Bas hiểu, khâu này cực kỳ mất thời gian với ekip mới, thậm chí đến ngày rehearsal mà vẫn không hiểu ý nhau, và có những thứ vì không hiểu nên làm sai và sai đến mức phải bỏ đi vì không thể dùng được ( trả giá bằng tiền ).
Ở thế hệ đi trước mô hình "One-man Show" (một người làm tất : từ dàn dựng, làm ánh sáng, coi ngó góc quay, điều sân khấu, lên rep visual, thậm chí còn can thiệp sâu vào khâu biên đạo, sắp xếp tuyến đi...) nhưng đúng là giờ đây giường như không còn phù hợp nữa. Dù vậy, đã là Đạo diễn thì dù không trực tiếp chạm tay vào hết những công việc đó, nhưng phải biết để khi ai đó làm sai còn chỉ bảo người ta, từ đó mới có cái Voice đủ uy ngoài sân khấu.
Một dự án lớn hiện nay đòi hỏi sự kết hợp của nhiều nhân sự chuyên môn cao :
Giờ những phần việc liên quan đến mỹ thuật phải có Art Directer, phần ánh sáng phải có Lighting Directer, Âm Thanh thì phải có Sound engineer....thì mọi thứ nó mới chuyên sâu cho từng hạng mục được.
Thêm nữa là áp lực tiến độ, các show lớn thường có lịch trình rất gấp, nhất là vào mùa, có khi 2, 3 show chạt song song. Một team đã "vào guồng" sẽ giải quyết khối lượng công việc khổng lồ nhanh hơn hẳn việc lắp ghép những cá nhân mới lại với nhau.
Bảo vệ "Màu sắc" cá nhân (Signature Style). Cái ý này dù được nhắc sau nhưng nó chính là lý do lớn để các Đạo Diễn quyết định nuôi team :
Mỗi đạo diễn đều muốn xây dựng một phong cách riêng. Để duy trì cái "chất" đó qua nhiều năm, họ cần những người thợ, người nghệ sĩ hiểu rõ gu thẩm mỹ của mình.
Đó là sự nhất quán: Nếu mỗi dự án đạo diễn lại thuê một team mới, phong cách của họ dễ bị pha loãng hoặc biến đổi theo kỹ năng của team đó, điều này rất dễ thấy khi làm chung với team Visual Art. Agency thường sẽ quen cộng tác với Team Art nào rồi thì họ vẫn muốn cộng tác cố định với team đó, trừ trường hợp Đạo diễn đã có team Art riêng.
Sự tin tưởng tuyệt đối: Cái này là nhạy cảm, nhất là trong những dự án pitch, sự bảo mật về ý tưởng và sự cam kết trách nhiệm đến cùng là rất quan trọng. Những người đi cùng nhau lâu năm sẽ tạo thành "một gia đình" nơi sự tin tưởng được đặt lên hàng đầu.
Tối ưu hóa chi phí và quản trị :
Đi chung team giúp đạo diễn và các đơn vị sản xuất dễ dàng hơn trong việc quản lý ngân sách:
Team cũ biết cách tối ưu vật liệu, nhân sự và thời gian để đạt hiệu quả cao nhất trong khung kinh phí cho phép.
Uy tín với chủ đầu tư: Một đạo diễn đi kèm với một ê-kíp hùng hậu thường tạo cảm giác an tâm hơn cho khách hàng, vì họ biết rằng dự án sẽ được vận hành bởi một hệ thống đã được kiểm chứng.
Tất nhiên cái nào mà không có mặt nhược điểm :
Khi một nhóm người làm việc với nhau quá lâu, họ dễ rơi vào trạng thái thỏa hiệp ngầm.Những cộng sự thân thiết thường có xu hướng ngại bác bỏ ý tưởng của đạo diễn hoặc ngược lại.
Vì quá hiểu "gu" của nhau, ê-kíp dễ lặp lại chính mình. Khán giả có thể dễ dàng nhận ra: "Show này chắc chắn là của đạo diễn BAS (ví dụ thôi nhé ) vì phong cách dàn dựng, màu sắc ánh sáng y hệt show trước". Sự an toàn về vận hành vô tình giết chết sự đột phá, mới lạ.
Xu hướng "đi chung team" vô tình tạo ra các "cánh cửa đóng kín" đối với những người trẻ hoặc các nhân sự giỏi khác.
Nếu một mắt xích chủ chốt trong team (ví dụ: giám đốc âm thanh hoặc thiết kế bối cảnh) gặp sự cố hoặc rời đi, toàn bộ guồng quay của đạo diễn đó có thể bị tê liệt vì các quy trình vốn được xây dựng dựa trên thói quen cá nhân hơn là tiêu chuẩn công nghiệp chung.
Theo Bas thấy "Đi chung team" là một chiến thuật tốt để vận hành, nhưng lại là một rào cản nếu muốn sáng tạo và luôn làm mới. Một đạo diễn thực sự bản lĩnh thường sẽ giữ một "bộ khung" cốt lõi nhưng luôn chừa chỗ cho những "nhân tố lạ" để kích thích sự sáng tạo."
(Cre: Stage Sketch Storyteller)