09/12/2015
Lễ khai mạc và trao giải thưởng Triển lãm Mỹ thuật Việt Nam 2015 chính thức diễn ra chiều nay 9.12 tại Trung tâm Triển lãm VHNT Việt Nam. Sau 5 năm, giới nghệ sĩ tạo hình Việt Nam lại cùng nhau tụ hội, cùng nhìn lại con đường đã qua và những mong chờ cho chặng đường sắp tới.
Là dấu ấn quan trọng trong dòng chảy của nghệ thuật tạo hình Việt Nam, Triển lãm là hoạt động có tính chuyên môn cao, được giới nghề gửi gắm nhiều kỳ vọng. Báo Văn Hóa xin lược trích một số đánh giá của các nghệ sĩ - thành viên HĐNT các chuyên ngành của Triển lãm Mỹ thuật Việt Nam 2015 về những vấn đề được đặt ra từ cuộc tụ hội nhiều màu sắc này.
Họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam: “Toàn cảnh của mỹ thuật Việt Nam đương đại”
Cứ 5 năm chúng ta lại chứng kiến toàn cảnh của mỹ thuật Việt Nam đương đại. Cái đang hay, cái đang dở, thể hiện rất rõ qua những tác phẩm gửi về tham dự và qua sự sàng lọc của HĐNT. 5 năm qua, mỹ thuật Việt Nam vẫn chưa nhiều cái mới, cái khác, vẫn còn cách tư duy nghệ thuật cũ khi phản ánh hiện thực. Hiện thực nghệ thuật không cũ, vấn đề là cái nhìn, ý tưởng và ngôn ngữ để tiếp cận cái mới, không dễ chút nào. Người trẻ hăm hở, khả năng nghề nghiệp và sử dụng công nghệ hiện đại tốt lên, nhưng tiếng nói hội họa, đồ họa, nghệ thuật chưa cao. Cái bứt phá chưa thấy được.
Bên cạnh sự xuất hiện của đông đảo tác giả trẻ, sự có mặt của những thế hệ đi trước thật đáng mừng. Đó là bức sơn mài Ngày mùa ở Hợp tác xã Đại Phong của họa sĩ Đinh Trọng Khang; sơn dầu Chiều biên giới của họa sĩ Trần Huy Oánh, Tổ quốc gọi của nữ họa sĩ Lê Thị Kim Bạch; họa sĩ lão thành Phan Kế An đã 92 tuổi vẫn gửi tranh tham dự… Người vẽ già nhưng con mắt vẫn trẻ. Đó là đặc điểm của các thế hệ lớn tuổi trong mỹ thuật Việt Nam.
Họa sĩ Lê Văn Sửu, Hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam: “Có những vấn đề cần thay đổi”
Đầu tiên là không gian trưng bày. Ta phải trân trọng nơi trưng bày. Không gian của Trung tâm Triển lãm VHNT Việt Nam còn hạn chế. Thứ hai là kinh phí giải thưởng phải cao hơn. 50 triệu cho một giải Vàng (đã cao hơn trước đây- PV) thì quá ít. Giải thưởng phải xứng đáng, là một giá trị mà không phải ai cũng có được. Ở các nước, những giải thưởng như thế này có thể giúp người được giải đổi đời.
Nhà điêu khắc Lưu Danh Thanh: “Điêu khắc có nhiều yếu tố mới mẻ”
Những tác phẩm điêu khắc ở Triển lãm này có nhiều yếu tố mới, thể hiện ở các khía cạnh khác nhau. Chuyện quê của Kù Kao Khải, hai tác phẩm được Nhà nước đặt hàng - Khúc bi tráng của Nhà điêu khắc Phan Gia Hương và Thời hoa lửa của Lê Lạng Lương… đều mang đến cho người xem nhiều ấn tượng và cảm xúc.
Điêu khắc Việt Nam mấy năm vừa rồi cũng tạo được nhiều ấn tượng tốt với các công trình tượng đài, không chỉ bởi quản lý nhà nước tốt hơn mà còn vì chọn được những tác giả có năng lực để thực hiện công trình. Tôi thấy có 3 công trình tượng đài là Mẹ Việt Nam anh hùng (Quảng Nam), Bác Hồ với các dân tộc ở Tây Nguyên (Gia Lai) và Bác Hồ với nhân dân các dân tộc tỉnh Tuyên Quang là những tác phẩm đẹp, tương tác xã hội rất tốt, không gian dưới chân tượng đài là nơi mọi người sinh hoạt, vui chơi và tổ chức các sự kiện văn hóa.
Họa sĩ Đào Quốc Huy, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam: “Có những tác phẩm của các tác giả trẻ khá thú vị”
Thú vị ở chỗ, các ý tưởng khá thông minh, nhiều tác giả trẻ bắt nhịp được thẩm mỹ của thời đại. Tuy nhiên, cũng còn những nghệ sĩ trẻ dù đã cố gắng khẳng định tiếng nói nhưng để thực sự thuyết phục thì còn nhiều vấn đề. Về các loại hình nghệ thuật đương đại như video art, nghệ thuật trình diễn…, BTC rất khuyến khích nhưng số lượng tác phẩm tham gia cũng ít ỏi. Thế giới đang rộng mở, nghệ thuật được nhìn nhận rất đa chiều và phải được thể hiện dưới nhiều ngôn ngữ khác nhau.
Ngoài các thể loại tranh giá vẽ, tranh cổ điển, ngoài những thể loại quen thuộc thì những loại hình như sắp đặt, video art, trình diễn cần phải làm mới hơn. Mặt khác, cũng cần khắc phục quan niệm lâu nay của nhiều nghệ sĩ cho rằng Triển lãm Mỹ thuật thì toàn là tranh, hoặc cho rằng HĐNT không cởi mở đối với những loại hình nghệ thuật này.
Nhà phê bình mỹ thuật Phan Cẩm Thượng: “Còn thiếu những gương mặt đình đám”
Ở triển lãm này, số nghệ sĩ thành danh ít tham gia hơn, thay vào đó là thế hệ trẻ đông đảo, nhưng cũng vắng mặt nhiều người đang nổi đình đám ngoài xã hội. Chúng ta cần lôi kéo họ đến với các triển lãm nước nhà, chứ không chỉ chạy theo các dự án bên ngoài, hay trưng bày ở những nhà văn hóa nước ngoài, dần trở thành một thứ Embassy Art (nghệ thuật đại sứ quán).
Nhìn toàn cảnh gần 5.000 tác phẩm mà chỉ lựa chọn 1/10 để trưng bày, cho thấy sự quan tâm đến những giá trị thực sự tiêu biểu của ngôn ngữ nghệ thuật. Triển lãm cũng cho thấy một triển vọng tốt của mỹ thuật Việt Nam, gần 5.000 tác phẩm khẳng định một nền tảng nghệ thuật có tính học thuật trong toàn quốc.
Nhà điêu khắc Nguyễn Xuân Tiên, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật TP.HCM: “Phản ánh đúng diễn biến đa dạng, nhiều chiều của điêu khắc hiện đại Việt Nam”
Diện mạo điêu khắc tại Triển lãm nhìn chung có sự tìm tòi đa dạng, phong phú về nội dung, chất liệu, ngôn ngữ, phong cách với nhiều khuynh hướng sáng tạo như hiện thực, trừu tượng, ấn tượng, tối giản, sắp đặt…, phản ánh những tâm tư, tình cảm, ý tưởng nghệ thuật của tác giả. Xu hướng hiện đại trong ngôn ngữ điêu khắc luôn cập nhật đến nhiều ngõ ngách của đời sống xã hội đương đại. Số lượng tác phẩm có ngôn ngữ điêu khắc hiện đại nhiều hơn những tác phẩm ngôn ngữ hiện thực. Điều đó đang phản ánh đúng những diễn biến đa dạng, nhiều chiều của điêu khắc hiện đại Việt Nam.