20/07/2026
https://www.facebook.com/share/p/18xxk18Cgc/
🔹 To właśnie kobietom poświęcony jest 15. Marsz Pamięci organizowany przez Żydowski Instytut Historyczny. Już w środę 22 lipca przejdziemy ulicami Warszawy w Marszu Pamięci. O godz. 18.00 wyruszymy z Umschlagplatzu, aby upamiętnić ofiary Wielkiej Akcji (niem. Grossaktion) w getcie warszawskim.
🔹 „Przyszły historyk będzie musiał poświęcić odpowiednią kartę żydowskiej kobiecie podczas wojny. Zajmie ona ważne miejsce w dziejach Żydów dzięki swej dzielności i wytrzymałości” – napisał w swoim dzienniku Emanuel Ringelblum, historyk i twórca podziemnego Archiwum Getta Warszawy.
🔹 Masowy mord dokonany 22 lipca 1942 roku na mieszkańcach getta stanowił tragiczne ogniwo nazistowskiego planu całkowitego wyniszczenia narodu żydowskiego. Podczas Wielkiej Akcji okupanci codziennie tysiące Żydów wywozili z Umschlagplatzu do obozu zagłady Treblinka II. Łącznie deportowano i zamordowano blisko 300 tysięcy osób.
🔹 Tegoroczny Marsz poświęcony kobietom rozpocznie się 22 lipca o godz. 18.00 pod pomnikiem Umschlagplatz (ul. Stawki 10, róg Dzikiej), skąd uczestnicy przejdą symboliczną trasą „od śmierci do życia”. Na początku wydarzenia wolontariusze będą rozdawać symboliczne Wstążki Pamięci z imionami ofiar. Pod koniec pochodu zostaną one przywiązane do elementów instalacji artystycznej.
🔹 Pochód zakończymy na Skwerze im. Racheli Auerbach, jednej z nielicznych członkiń grupy tworzącej Archiwum Ringelbluma, która przeżyła wojnę. Wśród drzew stanie wykonana na tę okazję działanie artystyczne z chorągwią dedykowaną kobietom z getta warszawskiego autorstwa Zuzanna Hertzberg: artystki interdyscyplinarnej, artywistki i badaczki.
🔹 Osoby uczestniczące w Marszu Pamięci przejdą z chorągwią z Umschlagplatzu na skwer im. Racheli Auerbach, jednej z nielicznych członkiń grupy tworzącej Archiwum Ringelbluma, która przeżyła wojnę. W przestrzeni skweru na stworzonej przez artystkę instalacji zawiążemy symboliczne Wstążki Pamięci z imionami ofiar. Staną się one elementami rzeźby eksponowanej w przestrzeni publicznej do 10 sierpnia.
🔹 Symboliczne Wstążki Pamięci z imionami pomordowanych, które co roku niosą uczestnicy Marszu, przywiesimy do instalacji, aby przywrócić pamięć o ofiarach tragedii w getcie warszawskim.
🔹 Finał wydarzenia stanowi część artystyczna: performans wyreżyserowany przez Karolinę Kirsz z udziałem aktorek Teatru Żydowskiego. Scenariusz powstał na podstawie opracowania przechowywanego w Archiwum Ringelbluma autorstwa Cecylii Słapakowej, która utrwaliła świadectwa kilkunastu kobiet żyjących na terenie warszawskiego getta. Wydarzeniu towarzyszyć będzie oprawa muzyczna przygotowana przez Anię Karpowicz – flecistkę i współorganizatorkę Festiwalu WarszeMuzik.
🔹 Marsz Pamięci jest gestem obecności wobec tych, których imiona, historie i głosy próbowano wymazać.
🔹 Udział w Marszu jest otwarty dla wszystkich, którzy chcą wspólnie uczcić pamięć zamordowanych i przypomnieć o istotnej roli kobiet w tamtym tragicznym czasie. Oddać hołd matkom, córkom, siostrom, żonom, sąsiadkom, pracownicom społecznym, opiekunkom i działaczkom. Kobietom, które w czasie głodu, terroru i rozpadu dotychczasowego świata codziennie podejmowały wysiłek przetrwania jednocześnie troszcząc się o innych.
Chodźmy razem!
***
22 lipca, godz. 18.00-20.00
Start: Umschlagplatz, (ul. Stawki 10, róg Dzikiej)
Zakończenie: Skwer Racheli Auerbach
18:00 – część oficjalna, Umschlagplatz
18:30 – rozpoczęcie Marszu Pamięci
19:05–19:50 – część artystyczna skwer Racheli Auerbach
20:00 – oficjalne zakończenie wydarzenia
***
Trasa: Umschlagplatz – ul. Stawki – ul. Smocza – ul. Dzielna – Skwer im. Racheli Auerbach
Na początku wydarzenia wolontariusze będą rozdawać Wstążki Pamięci z imionami, które pod koniec pochodu zostaną przywiązane do elementów instalacji artystycznej.
***
Wydarzenia towarzyszące Marszowi Pamięci:
19 lipca 2026, niedziela, godz. 12.00 – „Śladami kobiet grupy Oneg Szabat" spacer z dr. Szymonem Pietrzykowskim
29 lipca 2026, środa, godz. 18.00 - spotkanie „Chciałabym, aby przetrwała pamięć o moich obrazach. Gela Seksztajn - malarka w warszawskim getcie”
9 sierpnia 2026, niedziela, godz.12.00 - warsztaty „Sploty”. Plecenie pracy na skwerze Racheli Auerbach z Zuzanną Hertzberg, autorką instalacji artystycznej tworzonej na Marsz Pamięci. Druga część plecionki powstanie równolegle w Będzinie we współpracy z Fundacją Brama Cukermana
22 sierpnia 2026, sobota, godz.15.00 - Spacer z Moniką Iwanicką „Śladami kobiet w warszawskim getcie” zakończony koncertem w ramach WarszeMuzik
___
Projekt jest finansowany przez mieszkańców Norwegii i budżet krajowy w ramach projektu Żydowskie Dziedzictwo Kulturowe
***
Organizator:
Żydowski Instytut Historyczny
Patronat honorowy:
Prezydent m.st. Warszawy
Partnerzy:
Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny
Taube Philanthropies
Patroni medialni:
Onet
Gazeta Wyborcza
TVP Info
TVP3 Warszawa
TVP Historia
dzieje.pl PAP
Radio RDC
Polskie Radio
PATRONI MARSZU
Brama Cukiermana
Centrum Kultury Jidisz
Forum Dialogu
Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego
Fundacja Pamięć Treblinki
Fundacja Shalom
Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie
Hillel Polska
Fundacja JCC Warszawa
Muzeum Getta Warszawskiego
Muzeum Polin
Muzeum Treblinka
Taube Center for Jewish Life & Learning Foundation
Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich
Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów
Fundacja Życie Żydowskie
