Kościół Zbawiciela jest jednym z najważniejszych zabytkowych budynków przy tarnogórskim rynku, a jednocześnie wymownym pomnikiem wielokulturowej przeszłości miasta. Świątynia związana jest z dziejami miejscowej parafii ewangelickiej, której tradycje – podobnie jak samych Tarnowskich Gór – sięgają lat dwudziestych XVI wieku. Reformacja rozwinęła się w mieście głównie za sprawą jego współzałożyciela
, margrabiego Jerzego Hohenzollerna. Był on jednym z sygnatariuszy Konfesji Augsburskiej, ogłoszonej w 1530 roku i określającej zasady nowego wyznania. Pierwszy kościół, kaplica cmentarna, szkoła oraz szpital, które wzniosła tu dynamicznie rozwijająca się społeczność protestancka, zostały utracone na rzecz katolików wskutek edyktu cesarza Ferdynanda II Habsburga z 1629 roku. Historia obecnej świątyni sięga połowy XVIII wieku, kiedy na podstawie zezwolenia nowego władcy – króla pruskiego, Fryderyka II Wielkiego – parafia po latach kontrreformacji reaktywowała swoją działalność. Jako jedna z pierwszych na Górnym Śląsku, tarnogórska parafia ewangelicka obejmowała znaczny obszar formującego się wówczas centrum przemysłowego. Kościół wzniesiono w 1780 roku według projektu Christopha Worbsa na miejscu wcześniejszego domu modlitwy. W latach 1898–1900 świątynię rozbudowano do dzisiejszego kształtu, zastępując jej barokowo-klasycystyczną formę kostiumem neoromańskim. Autorem projektu przebudowy był monachijski architekt Adolf Seiffhart. Kościół jest orientowany, zbudowany na planie prostokąta i zwrócony jedną ze ścian bocznych do rynku. Fasadę wyróżnia m.in. smukła, wysoka wieża, ryzalit z triforiami, rozetą i trójkątnym szczytem oraz niewielki portyk, poprzedzający główne wejście. Układ wnętrza podporządkowany jest lokalizacji dwukondygnacyjnego ołtarza ambonowego. Pojedynczą nawę otaczają charakterystyczne dla świątyń protestanckich empory. Na uwagę zasługują także barwne witraże i elementy wyposażenia, takie jak chrzcielnica, tablica z nazwiskami poległych parafian w czasie pierwszej wojny światowej, portrety kilku pastorów oraz organy, zlokalizowane na górnej emporze naprzeciw ołtarza. Niegdyś wnętrze świątyni zdobiły dekoracje malarskie Emila Noellnera. Ciekawostką jest również nieznanego pochodzenia XVII-wieczna płyta nagrobna za ołtarzem. Warto dodać, że przez stulecia z parafią i Kościołem Zbawiciela związanych było wielu wybitnych duchownych (Jakub Młodszy z Iłży, Szymon Pistorius, Samuel Ludwig Sassadius, Johann Wilhelm Pohle), kolatorów i fundatorów (Jerzy Hohenzollern, Gudio Henckel von Donnersmarck) oraz ludzi kultury i nauki (Theodor Erdmann Kalide, Rudolph von Carnall, Carl Wernicke). Świątynia ta nadal służy wiernym tarnogórskiej parafii ewangelickiej. Oprócz tego jest miejscem koncertów organowych, wystaw i innych wydarzeń, pełniąc funkcję nieformalnego centrum kulturalnego, jednoczącego miejscową społeczność bez względu na wyznanie i inne różnice.
