Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Lesznie powstało w 1902 r. ,w odpowiedzi na wzmagającą się na ziemiach polskich germanizację. Utworzyli je miejscowi patrioci, o wysokiej świadomości społecznej, politycznej i narodowej, którzy zdawali sobie sprawę z zagrożeń jakie niosła ze sobą polityka niemiecka. Członkowie założyciele pierwszego gniazda „Sokoła” należeli do osób o wysokim statusie społecznym,
ale nie brakowało wśród nich osób młodych. z inicjatywy Józefa Tylczyńskiego, przy wsparciu Feliksa Bobowskiego oraz bogatych kupców Jana i Józefa Góreckich. Poza nimi do nowego stowarzyszenia przystąpiło 44 innych leszczynian, głównie młodych. Pierwsze ćwiczenia, ze względu na tworzone trudności z wynajęciem odpowiedniego lokalu, odbywały się w lasach. Do naszych czasów zachowało się zdjęcie, które obrazuje pierwszą grupę sokołów. Pomimo tego, że po kilku latach TG „Sokół” w Lesznie upadło, odradzało się kolejno w 1918 r. w okresie przygotowań do Powstania Wielkopolskiego, do którego w Lesznie ostatecznie nie doszło oraz w 1920 r. już po włączeniu Leszna do Polski na mocy traktatu wersalskiego. Następnie z sukcesami prowadzono działalność w całym okresie międzywojennym, dzięki czemu leszczyński „Sokół” i jego członkowie stali się podporą całego Okręgu Leszczyńskiego. Ukoronowaniem tej działalności była nagroda, jaką z rąk prezesa Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce, Franciszka Arciszewskiego, odebrał prezes Bronisław Kotlarski. Nagroda została przyznana za największy zlot okręgowy. Prezes Arciszewski wręczył wyróżnienie w Święto Niepodległości 11 listopada 1938 r. Jednym z największych osiągnięć gniazda leszczyńskiego i całego Okręgu Leszczyńskiego, była budowa własnej sali do ćwiczeń i spotkań. Uroczyste poświęcenie boiska (przeznaczonego m.in. pod budowę sokolni) i jego otwarcie nastąpiło 2–3 lipca 1927 r., podczas zlotu okręgowego, który odbył się w związku z obchodami 25-lecia Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Lesznie. Kilka dni po uroczystościach rozpoczęła się budowa sali do ćwiczeń. Budynek oddano do użytku 13 lipca 1930 r. Zdjęcia obiektu zachowały się na dobrze znanych mieszkańcom Leszna pocztówkach, często prezentowanych na wystawach, w domach kolekcjonerów i współczesnych restauracjach. Wydarzenie to było na tyle znaczące, zresztą jak wiele innych organizowanych przez TG „Sokół”, że przyciągnęło władze Dzielnicy Wielkopolskiej „Sokoła”, miasta oraz powiatu, a także dowódcę Garnizonu Leszno i dowódcę 17. pułku ułanów. Uczestnikiem tej samej sokolej uroczystości był także późniejszy gen. Stefan „Grot” Rowecki, a wtedy dowódca 55 Pułku Piechoty. To samo boisko „Sokoła”, na którym odbywały się ćwiczenia, zawody i pokazy gimnastyczne stało się miejscem pierwszych treningów i zawodów klubu żużlowego Unia Leszno, który współcześnie jest najbardziej utytułowanym klubem w Polsce. Członkowie pierwszego gniazda „Sokoła” przyczynili się również do powstania klubu Polonia Leszno, który istnieje po dziś dzień. Bez wsparcia finansowego braci Góreckich i zaangażowania dawnych członków „Sokoła” Polonia, która powstała w 1912 r. mogłaby nie przetrwać. Gdyby do tego doszło kariery najpewniej nie zrobiłby Franciszek Olejniczak, który z Polonii trafił do jednego z największych klubów Europy - Olympique Marsylia. Wcześniej jednak pierwsze piłkarskie szlify zdobywał w zespole „Sokoła”. Do dzisiaj jest to jedyny przypadek, kiedy piłkarz z Leszna zasila czołowa europejską drużynę. Tych wszystkich oraz wielu innych sukcesów nie byłoby bez grona oddanych działaczy. Trzon tej grupy tworzyli tacy ludzie jak Mieczysław Opatrny, Bronisław Kotlarski, Stanisław Szal, Stefan Samolewski, Jan i Józef Góreccy, rodziny Władysława, Mieczysława i Stanisława Szurkowskich, Antoniego Mrowickiego, Tomasz Kozłowski, Józefa Szulczyk i Maria Matecka oraz wielu innych, którzy na stałe zapisali się w historii Miasta Leszna. Do tego grona zaliczyć należy Tadeusza Rydlewicza i Jana Tomczyka, dwóch naczelników Okręgu Leszczyńskiego „Sokoła”, m.in. dzięki nim członkowie leszczyńskiego „Sokoła” z powodzeniem brali udział w zawodach okręgowych, dzielnicowych i ogólnopolskich. Wielu z nich wraz z wybuchem wojny w 1939 r. przyszło zapłacić najwyższą cenę za głęboki patriotyzm, aktywność społeczną oraz oddanie Polsce i organizacji sokolej. Aż 10 z 20 rozstrzelanych w publicznej egzekucji, jaka miała miejsce 21 października 1939 r. w Lesznie, było ściśle związanych lub było członkami TG „Sokół” w Lesznie. Po II wojnie ci sokoli, którym udało się przeżyć, podjęli próbę wskrzeszenia organizacji, jednak ze względu na zdecydowany sprzeciw nowych władz komunistycznych musieli działalność w 1947 r. Gorliwość w likwidowaniu „Sokoła” w Lesznie była tak duża, że pociągnęła za sobą częściowe rozebranie budynku sokolni, który miał tylko kilkanaście lat (sic!). Warunki do prowadzenia działalności pojawiły się dopiero wraz z upadkiem systemu komunistycznego w 1989 r. Wtedy próby reaktywacji podjął się Grzegorz Mierzyński, który swoje starania równocześnie skierował w stronę zabezpieczenia dawnego majątku po TG „Sokół”. Prośby te zostały jednak przez ówczesne władze ignorowane, a majątek sprywatyzowany. Do pełnego wznowienia działalności „Sokoła” w Lesznie trzeba było czekać aż do 2011 r.
