15/09/2026
DZIECKO Z TELEFONEM. KTO UCZY JE ODPOWIEDZIALNOŚCI?
Wczoraj na profil Krainy Gagatka przyszła wiadomość głosowa. Kilka sekund.
Słychać w niej głos starszej kobiety, która mówi do dziecka: „Nie włączaj mi tego”. Chwilę później kilkuletnie dziecko odpowiada jej w bardzo obraźliwy sposób.
I wiadomość się kończy.
Nie wiem, kim są te osoby. Nie wiem, czy wiadomość została wysłana przypadkiem, czy dziecko po prostu bawiło się telefonem. Nie zamierzam tego ustalać ani nikogo publicznie wskazywać.
Ale wiem jedno.
Ta kilkusekundowa wiadomość zostanie ze mną na długo. I nie dlatego, że na nasz firmowy profil trafiło brzydkie słowo.
Przeraziło mnie coś zupełnie innego.
To, jak ogromne narzędzie oddajemy dzisiaj w ręce bardzo małych dzieci, często kompletnie nie ucząc ich, co właściwie trzymają w dłoni.
Telefon nie jest zabawką.
Telefon to możliwość zadzwonienia do obcej osoby. Napisania do niej. Wysłania zdjęcia. Nagrania wiadomości. Wejścia na profil firmy. Kliknięcia w reklamę. Otworzenia strony internetowej. Nawiązania kontaktu z kimś, kogo dziecko nigdy wcześniej nie widziało.
To dostęp do świata, którego kilkuletnie dziecko nie jest jeszcze w stanie samodzielnie ocenić.
I właśnie dlatego odpowiedzialność nie spoczywa na dziecku. Spoczywa na nas - dorosłych.
Nie wystarczy powiedzieć: „On umie obsługiwać telefon”.
Dzieci potrafią obsługiwać telefony fenomenalnie. Czasem sprawniej niż ich dziadkowie, a czasem nawet rodzice.
Tylko że umiejętność przesuwania palcem po ekranie nie ma absolutnie nic wspólnego z dojrzałością do korzystania z internetu.
Dziecko może wiedzieć, gdzie jest Messenger, YouTube czy aparat.
Ale skąd ma wiedzieć, że po drugiej stronie ekranu znajduje się prawdziwy człowiek?
Skąd ma wiedzieć, że wysłanej wiadomości nie zawsze da się cofnąć?
Skąd ma wiedzieć, komu wolno wysłać swoje zdjęcie?
Skąd ma wiedzieć, że ktoś w internecie może nie być tym, za kogo się podaje?
Skąd ma wiedzieć, że słowa napisane lub wypowiedziane przez telefon mogą kogoś zranić?
Skąd ma wiedzieć, gdzie kończy się żart, a zaczyna przekraczanie cudzych granic?
Jeżeli my mu tego nie powiemy - nie będzie wiedziało.
I jeszcze jedna rzecz. W tej wiadomości najbardziej uderzyło mnie nawet nie to, że dziecko miało dostęp do telefonu.
Uderzył mnie sposób, w jaki zwróciło się do osoby dorosłej.
Bo szacunek też nie instaluje się razem z aplikacją.
Nie pojawia się automatycznie z wiekiem.
Dziecko uczy się go każdego dnia - obserwując nas, słuchając nas, sprawdzając granice i patrząc, jak reagujemy, kiedy te granice przekracza.
I nie, nie uważam, że dzieci mają być idealne. Dzieci popełniają błędy. Przeklinają. Testują. Powtarzają zasłyszane słowa. Robią głupoty. Klikają nie tam, gdzie trzeba.
Ale właśnie wtedy potrzebny jest dorosły.
Nie po to, żeby upokorzyć dziecko.
Nie po to, żeby na nie krzyczeć.
Tylko po to, żeby powiedzieć:
„Stop. Tak nie rozmawiamy.”
„To jest czyjś telefon i czyjaś wiadomość.”
„Nie wysyłamy niczego bez pozwolenia.”
„Po drugiej stronie jest drugi człowiek.”
„W internecie również obowiązują granice.”
Bo wychowanie dziecka do życia we współczesnym świecie to dzisiaj także wychowanie do odpowiedzialnego korzystania z technologii.
Możemy zakładać blokady rodzicielskie.
Możemy ustawiać limity.
Możemy zabierać telefon.
Możemy kontrolować aplikacje.
I to wszystko może być potrzebne.
Ale żadna blokada rodzicielska nie zastąpi rozmowy. Żaden filtr nie nauczy szacunku.
Żadne ustawienie telefonu nie nauczy dziecka empatii. I żadna aplikacja nie wykona za nas najważniejszej pracy wychowawczej.
To nadal jest nasze zadanie.
Piszę to również jako osoba, która od lat pracuje z dziećmi.
Widzę, jak fantastyczne potrafią być. Jak szybko się uczą. Jak bardzo są ciekawe świata. Jak wiele rozumieją, kiedy ktoś poświęci im czas i spokojnie coś wytłumaczy.
Dlatego nie jest to post przeciwko dzieciom.
Wręcz przeciwnie.
To jest post w ich obronie.
Bo kilkuletnie dziecko nie powinno być pozostawione samo z narzędziem, które daje mu dostęp do praktycznie nieograniczonego świata.
To dorosły powinien nauczyć je, jak z tego świata korzystać.
Tak samo jak uczymy przechodzić przez ulicę.
Tak samo jak mówimy, żeby nie odchodziło z nieznajomym.
Tak samo jak uczymy mówić „proszę”, „dziękuję” i „przepraszam”.
Musimy nauczyć również:
nie pisz do obcych,
nie nagrywaj innych bez pozwolenia,
nie obrażaj,
nie udostępniaj swoich danych,
nie klikaj wszystkiego, co pojawia się na ekranie,
a jeśli wydarzy się coś, czego nie rozumiesz - przyjdź do dorosłego.
Internet nie jest osobnym światem.
To część prawdziwego życia.
A człowiek po drugiej stronie ekranu nie przestaje być człowiekiem tylko dlatego, że zamiast jego twarzy widzimy zdjęcie profilowe.
Ta przypadkowa, pięciosekundowa głosówka pewnie za chwilę zniknie gdzieś pomiędzy setkami wiadomości, które dostajemy na profil Krainy Gagatka.
Ale mnie dała do myślenia.
Może więc warto, żeby dała do myślenia również komuś jeszcze.
Dajmy dzieciom technologię. Uczmy je z niej korzystać. Pokazujmy jej możliwości.
Ale nie oddawajmy im telefonu i nie zakładajmy, że skoro wiedzą, gdzie nacisnąć, to wiedzą również, co oznacza to naciśnięcie.
Bo za wychowanie dzieci w cyfrowym świecie nadal odpowiadamy my.
Ania.
