31/01/2026
Carnaval voor iedereen! De optocht start met een prikkelarm gedeelte 🤩
Stuur het vooral door naar iedereen voor wie het meerwaarde heeft!
De kracht van rust in een kleurrijke storm: "Carnaval voor iedereen in Wijchen"
Op zondag 15 februari 2025, om klokslag 14:30 uur, vindt er op de Meester van Coothlaan in Wijchen een bijzonder schouwspel plaats. Terwijl het Urnerijk zich opmaakt voor een middag vol overdaad, decibels en feestgedruis, opent de grote carnavalsoptocht met een baken van rust: het prikkelarme deel. Wat voor de toevallige voorbijganger misschien lijkt op een 'stille stoet', is in werkelijkheid het krachtigste statement van inclusie dat een gemeenschap kan maken: ervoor zorgen dat iedereen kan genieten. Hier is carnaval niet alleen een feest voor de massa, maar een plek waar mensen die veel last hebben van zintuiglijke prikkels, zoals geluid, licht, geur, en mensen met een medische kwetsbaarheid bijvoorbeeld (beginnende) dementie centraal staan.
De wetenschap achter de rust
Carnaval wordt traditioneel geassocieerd met een explosie van veel zintuiglijke prikkels. Voor velen is dit de kern van de pret, maar voor een aanzienlijke groep burgers vormt diezelfde overdaad een onneembare barrière probleem. Om te begrijpen waarom een prikkelarme zone essentieel belangrijk is, moeten we kijken naar de neurologie hoe de hersenen werken. Bij mensen met autisme, ADHD, PTSS of niet-aangeboren hersenletsel werkt het zintuiglijke filtersysteem verwerken van zintuiglijke prikkels in de hersenen anders.
Normaliter filtert ons brein achtergrondgeluiden, felle lichten en geuren, zodat we ons kunnen focussen en concentreren. Bij veel bezoekers van het prikkelarme deel staat dit filter echter 'wagenwijd open'. Harde muziek, flitsende lichten en plotselinge bewegingen komen ongefilterd binnen, waardoor het brein razendsnel overbelast raakt. Dit activeert het angstcentrum in de hersenen (het amandellichaam (de amygdala), wat leidt tot de aanmaak van stresshormonen, hartkloppingen en geeft soms volledige paniek. Door het geluid te begrenzen op ongeveer 75 decibel en visuele effecten voorspelbaar te houden, creëert Wijchen een omgeving waarin de hersenen tot rust komen of blijven en er weer ruimte ontstaat voor plezier.
Persoonlijke verhalen langs de lijn
Achter de cijfers en medische termen schuilen de mensen voor wie deze 200 meter het absolute hoogtepunt van het jaar betekent. Hun stemmen vertellen het echte verhaal van de Wijchense aanpak.
Neem de 22-jarige Thijs, die leeft met autisme. Voor hem voelt een reguliere optocht als een constante aanval op zijn zintuigen. "In het prikkelarme deel is het alsof de chaos in mijn hoofd even stilstaat," legt hij uit. "Ik hoef niet duizend dingen tegelijk te volgen. Ik kan eindelijk echt kijken en zwaaien."
Voor Marianne (57), die herstelt van een hartinfarct, is de rust een fysieke noodzaak. Haar hart reageert heftig op onverwachte knallen. De veilige zone biedt haar de vrijheid om deel te nemen aan de gemeenschap zonder haar gezondheid in gevaar te brengen.
Ook voor de 72-jarige Hendrik, die afhankelijk is van een gehoorapparaat, is de zone een uitkomst. Waar zijn apparatuur normaal gesproken overstuurd raakt door de zware bassen, kan hij hier de interactie tussen de wagens en het publiek weer volgen.
Zelfs voor de jongste generatie, zoals de 7-jarige Lotte, maakt het een wereld van verschil. "Als er een confettikanon afgaat, schrik ik en wil ik weg," vertelt ze. "Nu voelt het alsof het feest speciaal voor mij is gemaakt."
Voor mensen zoals Sanne (19), die lijdt aan een foto sensitieve vorm van epilepsie, is het ontbreken van stroboscopen geen luxe, maar een voorwaarde om überhaupt buiten te kunnen zijn.
Inclusie als maatschappelijk fundament
De kracht van dit initiatief ligt niet alleen in technische aanpassingen zoals decibelmeters, maar in de sociale houding van de hele gemeenschap.
Diny Lammers en Marieke van Heumen van de Werkgroep Autisme Wijchen (WAuW): "Wanneer we begrijpen waarom iemand afstand houdt of waarom de muziek zachter moet, verandert onze omgang met elkaar. Het wordt vriendelijker.
Juul Heko en Arno Roelofs van de Werkgroep Inclusie ‘Wijchen voor iedereen’ benadrukt dat Carnaval in de kern een verbroederingsfeest is. Zij zien dat het toevoegen van menselijkheid de sleutel is. Het gaat erom dat mensen zich gezien en gewaardeerd voelen. Deze visie wordt breed gedragen.
Maartje Schraven en Paco van Lent van Carnavalsvereniging Het Urnerijk merkt dat de deelnemers op de wagens de intieme sfeer aan het begin van de route juist waarderen. Er is meer oprecht contact met het publiek. Hoewel een feestende massa nooit 100% voorspelbaar is, biedt de zone voldoende vluchtwegen en een maximale duur van 30 minuten, zodat het voor iedereen behapbaar blijft.
De formule van succes
Wat kunnen andere carnavalsverenigingen leren van Wijchen? De aanpak is gebaseerd op vier pijlers:
1. Auditieve rust: Een limiet van 75 dB zorgt ervoor dat gesprekken mogelijk blijven en overprikkeling wordt voorkomen.
2. Visuele veiligheid: Het strikte verbod op rookmachines en flitslichten creëert een voorspelbare omgeving.
3. Fysieke structuur: Meer afstand tussen de wagens geeft toeschouwers de tijd om indrukken te verwerken. Bovendien wordt snoepgoed persoonlijk aangereikt in plaats van gegooid, wat veilig is voor zowel kinderen als rolstoelgebruikers en mensen met beperkte mobiliteit.
4. Zorgvuldige evaluatie: de organisatie bekijkt ieder jaar wat goed en minder goed gaat en probeert daar oplossingen voor te bedenken en door te voeren.
Een feest van de toekomst
Het prikkelarme deel in Wijchen is meer dan een kleine aanpassing aan de route; het is ook een cultuurverandering. Het herstelt het sociale weefsel door groepen mensen terug te brengen naar de straat die voorheen noodgedwongen thuisbleven. In het Urnerijk telt op 15 februari iedereen mee. Het is een plek waar compassie en begrip de boventoon voert en waar de glimlach van een kwetsbare bezoeker net zoveel waarde heeft als de grootste praalwagen. Wijchen bewijst dat traditie en vernieuwing hand in hand kunnen gaan. Het laat zien dat we, door een klein beetje gas terug te nemen, ruimte maken voor een veel grotere groep mensen om voluit te leven. Want een feest wordt pas echt een feest, als er ruimte is voor iedereen.
Waar moet je zijn, zie ook afbeelding:
Prikkelarm: Van het politiebureau/ rotonde Meerdreef – Mr. van Coothlaan (ongeveer 200 meter)
Gemiddeld prikkelniveau: Vanaf zijpad naar Beukenpad tot zijpad naar Emilia van Nassaustraat.
Prikkelrijk: Vanaf zijpad naar Emilia van Nassaustraat tot aan einde route.
Samen maken we carnaval voor iedereen.
Carnavalsvereniging Het Urnerijk
Werkgroep Inclusie "Wijchen voor Iedereen"
Werkgroep Autisme Wijchen
Meteen dit event in je agenda zetten? Dat kan via https://wijwijchen.nl/agenda/138915/2026-02-15/prikkelarm-deel-carnaval-een-feest-voor-iedereen-in-het-urnerijk
