18/08/2026
කන්ද උඩරට ඇසළ පෙරහැර මංගල්‍යය ✨
මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගයේ තැන්පත් කර ඇති ශ්‍රී දළදා වහන්සේ, ජීවමාන බුදුරජාණන් වහන්සේ ලෙස සලකා පුදමස්කාර කරනු ලබයි. මේ හේතුවෙන්ම දිනපතා, සතිපතා සහ වාර්ෂිකව විවිධ පූජෝපහාර හා චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර පවත්වනු ලැබේ. ඉන් ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගන්නා, වාර්ෂිකව ඇසළ මාසයේදී පවත්වනු ලබන මහනුවර ඇසළ පෙරහැර හෙවත් දළදා පෙරහැර, මෙරට බෞද්ධ උත්සව අතර කූටප්‍රාප්තිය සනිටුහන් කරන දිව්‍යමය ආශීර්වාදයෙන් අනූන මංගල්‍යයකි. දීඝ නිකායේ මහා පරිනිර්වාණ සූත්‍රයට අනුව, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසු ඉතිරි වූ පූජනීය දළදා වහන්සේලා සතර නමකි. වසර 45ක් පුරා සද්ධර්මයෙන් පෝෂණය වූ, වම් දළදා වහන්සේ කාලිංග රාජ්‍යයේ මතුවූ අඛණ්ඩ යුධ ගැටුම් හේතුවෙන් මුටසීව රජුගේ රාජ්‍ය සමයේ ශ්‍රී ලංකාවට වැඩමවන ලදී. දළදා වහන්සේගේ ආරක්ෂාව පතා, කිත්සිරිමෙවන් රජුගේ රාජ්‍ය සමයේදී හේමමාලා කුමරිය සහ දන්ත කුමරු විසින් මෙම ශ්‍රී දළදා වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කරවන ලදී. මෙම ඓතිහාසික සිදුවීම ක්‍රි.ව. 310 දී සිදුවිය.
ශ්‍රී දළදා වහන්සේ ලංකාවට වැඩමවීමෙන් පසු, ප්‍රථමයෙන් ඉසුරුමුණි විහාරයේ තැන්පත් කරන ලද අතර, කිත්සිරිමෙවන් රජු විසින් දළදා පෙරහැරක් පවත්වමින් උන්වහන්සේට පුජෝපහාර දක්වන ලදී. එය කෙතරම් මනස්කාන්ත වීද යත්, එය කිත්සිරිමෙවන් රජු සහ රටවාසීන් විස්මයට පත් කළේය. නියමිත වැසි ලබාගැනීමේ සහ සශ්‍රීක අස්වැන්නක් අපේක්ෂාවෙන්, ඔවුහු එය අනුරාධපුර රාජධානියේ වාර්ෂික උත්සවයක් බවට පත් කළහ. වර්තමානයේ වීථි සංචාරය කරන දළදා පෙරහැරේ පසුබිම නිර්මාණය වූයේ එම වටපිටාව තුළය. රජෙකු කොතරම් කිරුළ පැළඳුවද, නියමිත වැසි සහ යහපත් අස්වැන්නක් ලබාදීමේ ආශ්චර්යමත් බලය ඇති ශ්‍රී දළදා වහන්සේගේ භාරකාරත්වය නොලැබුනේ නම්, රටවැසියන්ගේ දෑසින් ඔහු සැබෑ ස්වෛරී නායකයෙකු ලෙස සලකනු ලැබුවේ නැත.
අනුරාධපුර, පොළොන්නරු, දඹදෙණි, යාපහුව, කුරුණෑගල, ගම්පොළ, කෝට්ටේ, සීතාවක සහ මහනුවර යන රාජ්‍ය සමයන්හිදී, සියලු චාරිත්‍ර හා පූජාවන් සමඟ ශ්‍රී දළදා වහන්සේගේ භාරකාරත්වය කියාපාන ප්‍රදර්ශනයක් ලෙස වාර්ෂික දළදා පෙරහැර පවත්වන ලදී.
පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු කිරුළ පැළඳුවද, ශ්‍රී දළදා වහන්සේගේ භාරකාරත්වය ඔහු සතුව නොතිබූ බැවින් රටවැසියන් අතර ඔහු සැබෑ රජෙකු ලෙස පිළිගැනුනේ නැත. එබැවින් ශ්‍රී දළදා වහන්සේ සෙන්කඩගල (මහනුවර) රාජධානියට වැඩමවා ගැනීමට ඔහු විසින් අනේක උත්සාහයන් ගන්නා ලදී. පසුව දෙවනගල රත්නාලංකාර තෙරුන්ගේ ආරක්ෂාව යටතේ, සබරගමුවේ දෙගලුම මහා විහාරයෙන් රහසිගතව, ඌව පළාත හරහා දළදා වහන්සේ මහනුවරට වැඩමවා ප්‍රථමයෙන් මහනුවර අස්ගිරි ගෙඩිගේ විහාරයේ තැන්පත් කරන ලදී.
ඉතිහාස කතාවන්ට අනුව රාජ මාලිග පරිශ්‍රයේ ශ්‍රී දළදා වහන්සේ වෙනුවෙන් මහා ආශ්චර්යවත් විහාර මන්දිරයක් ඉදි කරන ලදී. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගය බිහි විය.
රට සම්පූර්ණයෙන්ම බ්‍රිතාන්‍යයන්ට යටත් වන තෙක් (ක්‍රි.ව. 1815) අඛණ්ඩව විවිධ චාරිත්‍ර හා කලා උත්සව පවත්වමින් ශ්‍රී දළදා වහන්සේට පුදපූජා පැවැත්වූ ශ්‍රී දළදා පෙරහැර, ඉන්පසුව රට රජෙක් නැති රාජ්‍යයක් බවට පත් කළ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිතවාදීන්ගේ අනුමැතිය ඇතුව, දියවඩන නිළමේතුමාගේ ප්‍රධාන භාරකාරත්වය යටතේ අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමට අවසර ලැබුණි.
බෞද්ධ ගෞරවය හා දයාව පදනම් කරගත් දළදා පෙරහැර සම්ප්‍රදාය, දේවාල චාරිත්‍ර සමඟ එකතු වී පරම මානවවාදය පෙරටු කර ගනී. වීථි සංචාරය කරන, ජීවමාන බුදුරජාණන් වහන්සේ ලෙස සලකනු ලබන මහනුවර ඇසළ පෙරහැර කරඬුව දිව්‍ය, මනුෂ්‍ය සහ හස්ති රාජයන්ගේ පවා මුදුන්කඩින් නමස්කාරයට පාත්‍ර වේ. මෙය ලෝකයේ පවතින පැරණිතම සංස්කෘතික මංගල්‍යය ලෙස සැලකෙන අතර, එය වර්ණවත්, මනස්කාන්ත ශ්‍රී විභූතියෙන් යුතුව අසමසම අත්දැකීමක් ලබා දෙමින් අඛණ්ඩව ඉදිරියට යයි.
