07/07/2026
Φωτοδός — Το βάρος της διάρκειας
Του Ζήνωνα Σιερεπεκλή
Με συγκίνηση κρατώ στα χέρια μου το λεύκωμα της 23ης ομαδικής έκθεσης της Φωτοδού, λίγες ημέρες μετά τα εγκαίνιά της στον νέο χώρο του Σωματείου στη Λευκωσία. Η συγκίνηση αυτή δεν οφείλεται μόνο στην ποιότητα της έκθεσης, που θεωρώ μία από τις αρτιότερες της μέχρι σήμερα πορείας της, αλλά και στη συνειδητοποίηση ότι κάθε φωτογραφία αποτελεί ένα τεκμήριο μνήμης. Η φωτογραφία δεν αποτυπώνει απλώς μια στιγμή· τη διασώζει από τη φθορά του χρόνου και της χαρίζει διάρκεια.
Η λέξη «διάρκεια» είναι ίσως εκείνη που συνοψίζει καλύτερα την ιστορία της Φωτοδού. Εδώ και είκοσι τέσσερα χρόνια παραμένει δημιουργική και συνεπής, υπηρετώντας την καλλιτεχνική φωτογραφία, αλλά και έναν ευρύτερο πολιτιστικό σκοπό. Γύρω από την εικόνα οικοδομήθηκε ένας χώρος συνάντησης, διαλόγου και καλλιέργειας, μέσα από διαλέξεις, παρουσιάσεις, εργαστήρια και ανταλλαγές εμπειριών. Η φωτογραφία υπήρξε το μέσο· ο πολιτισμός το αποτέλεσμα.
Για μένα, η συγκίνηση είναι και βαθιά προσωπική. Σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα έχει περάσει από τότε που μια μικρή ομάδα ανθρώπων αποφασίσαμε να ιδρύσουμε ένα σωματείο αφιερωμένο στην καλλιτεχνική φωτογραφία. Η αφορμή δόθηκε από τα ιστορικά σεμινάρια του Πλάτωνα Ριβέλλη στη Λευκωσία. Μέσα από εκείνη τη δημιουργική ζύμωση γεννήθηκε η Φωτοδός.
Ως πρώτος και επίτιμος πρόεδρός της αισθάνομαι την ανάγκη να ευχαριστήσω όλους όσοι εργάστηκαν γι’ αυτή την πορεία. Όχι μόνο τους φωτογράφους, αλλά και εκείνους που πρόσφεραν αθόρυβα τον χρόνο και τη φροντίδα τους. Κάθε συλλογικό έργο στηρίζεται σε μια δημιουργική ισορροπία ανάμεσα στο ορατό και στο αφανές.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν τη διαδρομή: μέσα σε είκοσι τέσσερα χρόνια παρουσιάστηκαν 1.460 φωτογραφίες από 96 φωτογράφους. Πίσω όμως από τους αριθμούς βρίσκεται κάτι σημαντικότερο: η συγκρότηση μιας συλλογικής οπτικής μνήμης, μοναδικής για τα κυπριακά δεδομένα.
Η φετινή έκθεση επιβεβαιώνει αυτή τη δημιουργική ωριμότητα. Παρά τη διαφορετικότητα των δημιουργών, αναδύεται μια εντυπωσιακή αισθητική συνοχή. Δεν πρόκειται για ομοιομορφία αλλά για μια κοινή αντίληψη σχετικά με το τι σημαίνει φωτογραφική εικόνα.
Το πρώτο στοιχείο που γίνεται αισθητό είναι η πειθαρχία του κάδρου. Οι φωτογράφοι γνωρίζουν με ακρίβεια τι επιλέγουν να συμπεριλάβουν και τι να αποκλείσουν. Το κάδρο δεν είναι απλώς το όριο της εικόνας· είναι η πρώτη δημιουργική πράξη του φωτογράφου. Κάθε φωτογραφία είναι συγχρόνως αποκάλυψη και αποκλεισμός.
Εξίσου χαρακτηριστική είναι η θεματολογία. Οι περισσότερες εικόνες στρέφονται προς τον ανθρωποποιημένο χώρο: εσωτερικά, αρχιτεκτονικές μορφές, όψεις, υλικά, επιφάνειες και γεωμετρίες. Ακόμη και όταν πρωταγωνιστεί το φυσικό τοπίο, η ματιά παραμένει αρχιτεκτονική. Ο χώρος αντιμετωπίζεται ως δομή και όχι ως διακοσμητικό θέαμα.
Απουσιάζει σχεδόν ολοκληρωτικά η εύκολη ωραιοποίηση. Η αισθητική συγκίνηση δεν προκύπτει από τον εντυπωσιασμό αλλά από τη σύνθεση, τη σχέση φωτός και σκιάς, την ισορροπία των όγκων, τη διαχείριση της σιωπής μέσα στην εικόνα. Πρόκειται για μια αυθεντικά φωτογραφική αντίληψη, που δεν δανείζεται τρόπους από άλλες εικαστικές τέχνες.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η συνθετική ποιότητα των έργων. Οι γραμμές, οι άξονες, οι συμμετρίες, οι αντιθέσεις ανάμεσα στο κοντινό και το μακρινό, στο φως και στο σκοτάδι, στο πλήρες και στο κενό οργανώνονται με ακρίβεια και εσωτερική αρμονία. Η διαφορετικότητα των προσωπικών ιδιωμάτων δεν αναιρεί τη συνοχή της έκθεσης· αντίθετα, την εμπλουτίζει.
Ίσως αυτό να αποτελεί και τη σημαντικότερη κατάκτηση της Φωτοδού. Δεν δημιούργησε απλώς μια μακρά ακολουθία εκθέσεων. Δημιούργησε μια κοινότητα βλέμματος. Και οι κοινότητες αυτές είναι πολύτιμες, γιατί διαμορφώνουν όχι μόνο καλλιτέχνες αλλά και θεατές· όχι μόνο εικόνες αλλά και τρόπο να βλέπουμε τον κόσμο.
Αυτό είναι, τελικά, το πραγματικό βάρος της διάρκειας.
Υ.Γ. επισκεφθείτε την·
Θα κερδίσετε.
