08/01/2024
6. ĐÁNH THỨC CỦ
Nhiều người không biết hoặc coi thường thao tác này nhưng nó thực sự rất quan trọng.
Cũng như các loại thực vật khác thủy tiên cũng có thể bị stress khi thay đổi đột ngột môi trường và điều kiện sống. Trong tự nhiên, Tầm tháng 7 nó tàn lá bước sang thời kỳ ngủ (hè). Đây cũng chính là lúc mầm hoa phân hóa bên trong củ. Khi thời tiết trở nên lạnh giá thủy tiên bắt đầu tỉnh giấc.
Với củ thương phẩm được bọc đất, sấy khô và bảo quản, củ ngủ kỹ. Nếu đột ngột bỏ ra và ngâm hay gọt luôn sẽ gây ra stress cho củ. Bởi nó chưa chuẩn bị đầy đủ.
Thường bước đánh thức bắt đầu bằng cách bỏ lớp đất bảo vệ ra cho củ tiếp xúc với môi trường bên ngoài dần dần rồi bóc hết lớp áo khô úa nhằm loại bỏ bớt mầm bệnh rồi mới đem phơi củ. Phơi nơi mát, thoáng gió và tránh ánh sáng mạnh. Gần đây, có một số người chơi phơi củ dưới ánh nắng trực tiếp với logic để diệt khuẩn. Tuy nhiên theo quan điểm cá nhân tôi thì ánh nắng tuy diệt khuẩn bề mặt tốt nhưng không phải tuyệt đối, nhất là với củ thủy tiên có rât nhiều lớp vỏ khô lẫn tươi. Việc phơi nắng sẽ kích thích mạnh các mầm lá, nó cũng đánh thức củ nhưng là ưu tiên cho sự sinh trưởng - phát triển lá dài và xanh chứ không phải sự sinh sản - phát triển bao hoa, người làm hoa thường gọi những củ như vậy là bị lộ sáng. Tuyệt đối k để ướt hay nơi quá ẩm, củ sẽ mọc rễ sớm. Bước này kéo dài chừng 5 ngày đến 1 tuần là đủ. Nếu đánh thức rồi mà chưa gọt thì nên gói giấy báo bảo quản nơi khô mát và tối. Tôi thường làm 1 lượt từ đầu vụ rồi cất đi gọt dần đỡ bị nhớ nhớ quên quên. Với củ trồng thì k cần đến bước này
7. NGÂM/ Ủ CỦ
Bước này chỉ thực hiện nếu bạn chọn gọt ướt. Trong tự nhiên, sau khi tàn lụi lá vào khoảng tháng 6 tùy vùng khí hậu thì thủy tiên bước vào thời kỳ ngủ trong lòng đất và tiến hành quá trình phân hóa mầm hoa bên trong củ. Đến tháng 8, tháng 9 củ vẫn trong trạng thái ngủ. Người ta đào lên và phân loại. Với các củ nhỏ loại 1 hoặc 2 năm tuổi sẽ được tách ra để trồng lại trong tháng 9 hoặc 10. Với củ thủy tiên 3 năm thương phẩm được bọc đất vào đế để phơi/ sấy nhằm giữ cho củ khô và vẫn trong trạng thái ngủ để bảo quản.
Ngâm và ủ củ mục đích để củ hút được nhiều nước, căng mọng trước khi gọt. Việc này nhằm kích thích bộ rễ và đánh thức củ hoàn toàn. Quá trình ngâm ủ củ cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, những vi sinh vật có hại, nấm mốc có thể thâm nhập vào bên trong củ gây bệnh.
Vì vậy cần vệ sinh củ kỹ và khử khuẩn trước khi ngâm. Có nhiều cách pha dung dịch khử khuẩn. Cách truyền thống là dùng nước vôi trong hoặc phèn chua pha loãng rồi ngâm ngập củ từ 30-60 phút. Cũng có thể dùng các loại thuốc phòng bệnh để ngâm. Danh sách các loại thuốc mà tôi cùng bạn bè đã thử nghiệm và thấy có hiệu quả là:
Carbendazim
Boocdo 2%
Benlat C
Newkasuran.
Ridomil
Pha thuốc theo tỷ lệ hướng dẫn của từng loại thuốc, ngâm khoảng 30 phút rồi rửa lại bằng nước sạch. Đảm bảo không còn đất, vỏ khô úa. Tuy nhiên cái gì cũng có 2 mặt của nó.
Các loại thuốc này đều không an toàn cho con người. Không chỉ với bước khử khuẩn này mà trong các phần tiếp theo còn có các loại thuốc BVTV khác, thuốc điều hòa tăng trưởng mà tôi và bạn bè từng sử dụng với mục đích thử nghiệm, nghiên cứu. Nhưng tôi nghiêm túc khuyến cáo các bạn không nên hoặc hạn chế sử dụng hóa chất tới mức tối đa. Vì hầu hết người chơi thủy tiên đều chăm sóc chúng trong nhà và sẽ vô cùng nguy hiểm khi chúng ta phơi nhiễm với lượng tồn dư những hóa chất này.
Hãy dùng các phương pháp hữu cơ như trên đã trình bày
Sau khi khử khuẩn ngâm củ đứng ngập toàn bộ 2/3 củ chính với nước sạch. Tránh ngập cổ củ khác biệt với cách cổ truyền là ngâm ngập củ. Điều này là do tự tôi rút kinh nghiệm qua nhiều năm và có thể chưa chính xác 100% vì số lượng thực nghiệm ít chỉ vài chục củ /mùa. Tốt nhất là 24 giờ thay nước 1 lần
Nếu ủ thì giá thể ủ phải sạch và được khử khuẩn, phủ giá thể đã làm ẩm 2/3 củ tương tự ngâm và không cần thay giá thể. Giá thể có thể là trấu, cát, đá perlite …
Vậy là xong chúng ta đã sẵn sàng để gọt tỉa rồi phải không. Bắt đầu thôi
