07/08/2026
01 sierpnia roku 1677 po godzinie 16:00 król Jan III Sobieski uroczyście wjechał do Gdańska. Podróżował z ciężarną żoną, królewiczem Jakubem oraz orszakiem, a podróż zajęła im 73 dni. Król uciekał przed epidemią dżumy, która zapanowała w Warszawie. Po drodze do Gdańska monarcha odwiedził kilka miast, m.in. Włocławek, Gniew i Malbork.
Podczas gdy król przebywał w Gniewie, Gdańsk zaczął przygotowywać się do królewskiej wizyty. Ówczesnym zwyczajem zbudowano łuk triumfalny oraz dwie kolumny triumfalne na ulicy Długiej. Do Gniewu została wysłana delegacja z oficjalnym zaproszeniem dla dostojnych gości. Zaproszenie zostało przyjęte.
Wielki orszak królewski złożony m.in. z wozów taborowych, wozów kuchennych, dostojników duchownych i świeckich, żołnierzy francuskich i polskich, kompanii Mołdawian, muszkieterów, hajduków, kompanii złożonej z obywateli Gdańska i wielu innych dostojników, rozpoczął wjazd do Gdańska o godzinie piętnastej. Przy końcu orszaku jechał król w pozłacanej karocy zaprzężonej w sześć wspaniałych koni przyozdobionych złotem i piórami. Na szczycie karocy lśniła złota korona.
Król Jan III Sobieski bywał w Gdańsku kilkukrotnie, ale ten pobyt był najdłuższy i trwał do połowy lutego 1678 roku. Wizyta ta była znacząca nie tylko dlatego, że to właśnie tutaj, w kamienicach o numerach 1–2 przy Długim Targu, urodził się królewski syn, ale też dlatego, że król rozstrzygnął ostry konflikt między cechami a Radą Miasta. Spór ten trwał od lat, a jego stronami byli bogaci kupcy i patrycjusze oraz rzemieślnicy i drobniejsi kupcy. Ci drudzy nie godzili się na monopol władzy patrycjatu i autorytarne rządzenie Gdańskiem. Cechy domagały się bardziej demokratycznego ustroju, wglądu w miejską kasę, sprawiedliwego podziału obciążeń podatkowych oraz wpływu na decyzje polityczne i gospodarcze miasta. W lutym 1678 roku król wydał dekret, w którym opowiedział się po stronie rzemieślników, uregulował ustrój miasta i tym samym zakończył spór.
Jan III Sobieski odebrał staranne wykształcenie. Studiował na Wydziale Filozoficznym Akademii Krakowskiej, gdzie uzyskał solidne podstawy naukowe i retoryczne. W latach 1646–1648 odbył tzw. Grand Tour, odwiedzając m.in. Francję, Anglię, Niemcy i Niderlandy. Podróż tę połączył z nauką oraz poznawaniem zagranicznych wzorców politycznych i wojskowych. Król biegle posługiwał się łaciną, francuskim, włoskim, niemieckim, tureckim oraz tatarskim. Uczył się także języka hiszpańskiego, aby móc czytać hiszpańską literaturę w oryginale. Zgromadził prywatną bibliotekę liczącą kilka tysięcy tytułów.
Ten pobyt monarchy w Gdańsku był nie tylko najdłuższy, ale również ostatni. Zapisał się on w pamięci mieszkańców niezwykle pozytywnie, a sympatia między królem a gdańszczanami była obopólna. Miasto traktowało monarchę z ogromnym szacunkiem, co potwierdzają liczne relacje świadków, utwory literackie oraz pamiątki historyczne.
Źródło:
https://wilanow-palac.pl/pasaz-wiedzy/jan-iii-sobieski-odwiedza-prusy
https://wilanow-palac.pl/pasaz-wiedzy/krol-jan-iii-w-ulubionym-gdansku
Ilustracja: Peter van Bock, Wjazd króla polskiego Jana III Sobieskiego z orszakiem do Gdańska przez Bramę Wyżynną, 1 VIII 1677.
