19/06/2026
រូបថតនេះជា សម្តេចព្រះមហាឃោសានន្ទ វ៉ា យ៉ាវ ដែលជាព្រះសង្ឃខ្មែរដ៏ឆ្នើមមួយព្រះអង្គ និងត្រូវបានពិភពលោកប្រសិទ្ធនាមថាជា ហ្គានឌីនៃប្រទេសកម្ពុជា ឬ ព្រះសង្ឃសន្តិភាពរបស់ពិភពលោក ។
ខាងក្រោមនេះជាជីវប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រះអង្គ៖
១. ការប្រសូត និងកុមារភាព
នាមពិត៖ វ៉ា យ៉ាវ (ព្រះនាមបាលី៖ ឃោសានន្ទ ប្រែថា អ្នកនាំមកនូវសេចក្តីរីករាយដ៏ប្រសើរ) ។
ថ្ងៃប្រសូត៖ ថ្ងៃទី២៣ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩១៣ (ឯកសារខ្លះថា ឆ្នាំ១៩២៥ ឬ ១៩២៩) ។
ស្រុកកំណើត៖ ភូមិបារាយណ៍ ឃុំបារាយណ៍ ស្រុកដូនកែវ ខេត្តតាកែវ ។
គ្រួសារ៖ កើតក្នុងត្រកូលកសិករ ជាបុត្រទោល ដោយមានបិតានាម ចាយ និងមាតានាម វ៉ា ស៊ាង ។
ការបួស៖ បានធ្វើជាក្មេងវត្តតាំងពីអាយុ ៨ឆ្នាំ និងបានបួសជាសាមណេរនៅអាយុ ១៤ឆ្នាំ ។
២. ការសិក្សាអប់រំ
ព្រះអង្គបានសិក្សាភាសាបាលីនៅស្រុកកំណើត បន្ទាប់មកបានបន្តការសិក្សានៅពុទ្ធិកវិទ្យាល័យ ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ និងខេត្តបាត់ដំបង ។
ព្រះអង្គបានបំពេញឧបសម្បទាជាភិក្ខុនៅឆ្នាំ១៩៥០ ដោយមាន សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ជាព្រះឧបជ្ឈាយ៍ ។
នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៣ ព្រះអង្គជាក្រុមព្រះសង្ឃខ្មែរដំបូងគេដែលបាននិមន្តទៅបន្តការសិក្សាថ្នាក់បណ្ឌិតនៅ មហាវិទ្យាល័យនាលន្ទា ប្រទេសឥណ្ឌា និងទទួលបានសញ្ញាបត្របណ្ឌិតនៅឆ្នាំ១៩៦៩ ។
ព្រះអង្គអាចព្រះរាជតម្រាស់ និងប្រាស្រ័យទាក់ទងបានរហូតដល់ទៅ ១០ ភាសា ។
៣. សកម្មភាពដើម្បីសន្តិភាព និងមនុស្សធម៌
ការជួយជនភៀសខ្លួន៖ ក្នុងសម័យខ្មែរក្រហម ព្រះអង្គបានគង់នៅឯបរទេស (ប្រទេសថៃ) ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៨ ព្រះអង្គបាននិមន្តទៅកាន់ជំរំជនភៀសខ្លួនខ្មែរនៅតាមព្រំដែនថៃ-កម្ពុជា ដើម្បីផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកស្មារតី សាងសង់វត្តអារាមបណ្តោះអាសន្ន និងចែកសៀវភៅធម៌ ។
ចលនាធម្មយាត្រា៖ នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ព្រះអង្គបានដឹកនាំចលនា «ធម្មយាត្រា» ដើម្បីសន្តិភាព ដោយនិមន្តដើរដោយថ្មើរជើងកាត់តាមតំបន់សមរភូមិ និងព្រៃភ្នំដែលធ្លាប់គ្រប់គ្រងដោយខ្មែរក្រហម ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយពីស្មារតីអហិង្សា និងការផ្សះផ្សាជាតិ ។
សម្តេចសង្ឃរាជ៖ ព្រះអង្គត្រូវបានជ្រើសតាំងជាសម្តេចព្រះសង្ឃរាជគណៈមហានិកាយ (សម្រាប់ប្រជាជនភៀសខ្លួន និងក្រៅប្រទេស) ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៨ ដើម្បីស្តារព្រះពុទ្ធសាសនាឡើងវិញ ។
៤. ពានរង្វាន់ និងការកោតសរសើរជាអន្តរជាតិ
ព្រះអង្គត្រូវបានសមាជិកព្រឹទ្ធសភាសហរដ្ឋអាមេរិកស្នើព្រះនាមដើម្បីទទួល ពានរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព (Nobel Peace Prize) ចំនួន ៤ ដង ។
ព្រះអង្គទទួលបានពានរង្វាន់សន្តិភាព Niwano ពីប្រទេសជប៉ុន និងពានរង្វាន់សិទ្ធិមនុស្ស Thorolf Rafto ពីប្រទេសណ័រវេ ។
ព្រះអង្គត្រូវបានចាត់ទុកជា «ព្រះរស់របស់ផែនដី» ម្នាក់ក្នុងចំណោម ៥ រូបនៅចុងសតវត្សទី២០ ។
៥. ការចូលទិវង្គត
សម្តេចព្រះមហាឃោសានន្ទ វ៉ា យ៉ាវ បានទទួលអនិច្ចធម្ម (សុគត) នៅថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០៧ ក្នុងជន្មាយុ ៩៤ ព្រះវស្សា (បើគិតតាមឆ្នាំប្រសូត ១៩១៣) នៅរដ្ឋម៉ាសាឈូសិត សហរដ្ឋអាមេរិក ។
